Private blockchain: de nieuwe kleren van de keizer

20 juni 2019

Telkens weer lijkt het alsof de blockchainhype over zijn hoogtepunt heen is. Een sukkelende Bitcoin. Geslaagde 51 procent aanvallen op cryptovaluta. Obsceen energieverbruik. Nog steeds geen serieuze toepassingen. De negen levens die de blockchain lijkt te hebben dankt zij aan een overmaat aan (belasting)geld en goedgelovigheid. Eens houdt dat op. Met de private blockchain lijken de blockchain pushers in stilte de aftocht te kunnen blazen.  

In de tweede helft van 2018 verschenen er artikelen over blockchain in de mainstream pers, eerst in De Correspondent, daarna in De Volkskrant. De observaties waren dezelfde: 'aan blockchain wordt bakken geld uitgegeven, maar er komt voorlopig niets uit'. Grote woorden, wilde claims en subsidies, dat wel. Eind 2018 kwam de vereniging van blockchain wannabees, de Dutch Blockchain Coalition, als antwoord met, jawel, een visiedocument. Wel visie, geen resultaten. Helaas zit er ondertussen ook politiek kapitaal in de blockchain. De verantwoordelijke CDA-staatssecretarissen Raymond Knops (BZK, publieke sector) en Mona Keijzer (EZK, private sector) hebben zich aan de blockchain gecommitteerd. We zullen moeten wachten op een volgend kabinet voordat de belastingbetaler wordt bevrijd van de blockchainlasten.
 
Vuil spel

Ondertussen lijken de blockchaingelovigen zich te richten op twee toepassingsgebieden. Een ervan is de 'bewezen' wereld van cryptocurrencies en tokens. In dit domein - crypto(ken) - zien we echter dat blockchain nogal eens niet bestand blijkt tegen zogenaamde 51 procents-aanvallen, waarbij de blockchain wordt overweldigd door een malafide partij met veel blockchainrekenkracht, eventueel aangevuld met een DDoS-aanval op bonafide deelnemers.

Tegelijk zien we dat technische vernieuwingen zich alle richten op het omzeilen of terugdringen van het extreem trage en energieverspillende blockchainalgoritme. Proof of Stake, Sharding, Bitcoin Lightning Network - het komt allemaal neer op iets anders dan blockchain en het vergroot de risico’s van vuil spel. Ondertussen is de waarde van de Bitcoin de laatste tijd redelijk stabiel. Ideaal dus om er mee te gaan betalen. Maar wie doet dat met Bitcoin? Te traag. Te duur. Met dank aan de blockchain.
 
Private blockchain

Het andere toepassingsgebied is dat van de logistiek. Hier zou blockchain het aangewezen middel zijn tussen partijen in logistieke ketens die elkaar wantrouwen. Het kenmerk van deze B2B blockchaintoepassingen is dat het steeds gaat om zogenaamde private blockchain, blockchain die is gebaseerd op 'closed data' en 'closed source'. Private blockchain is op zijn best blockchain zonder pottenkijkers en op zijn slechtst pure oplichterij. Private blockchain schendt alle blockchainbeginselen: géén transparantie, géén bescherming tegen malicieuze deelnemers. Voor buitenstaanders is private blockchain een onverifieerbare claim.

De blockchainapplicatie waarmee Albert Heijn schermt, is een mooi voorbeeld. AH claimt samen met haar logistieke partners een blockchainapplicatie te hebben waarmee wij klanten de route kunnen volgen die sinaasappels afleggen van een boom in Brazilië naar het schap bij uw lokale Appie. We moeten maar geloven dat er echt een blockchainapplicatie draait en dat AH daarover evenveel controle heeft als de lokale Braziliaanse sinaasappelboer of de tussenhandelaar.

En gesteld dat AH ons niet bedriegt dan komt de bescherming tegen malafide mutaties - door wie? - niet door duizenden decentrale blockchain nodes maar door klassieke firewalls, banale geheimhouding en totale desinteresse van welke criminele logistieke partij dan ook. AH had net zo goed kunnen beweren dat haar sinaasappelapp draait op een kwantumcomputer - even oncontroleerbaar en bijna even onwaarschijnlijk.
 
Malicieuze ketenpartij

Private blockchain zijn de nieuwe kleren van de keizer: 'omdat u ons niet vertrouwt bedienen wij u met een ontoegankelijke blockchaintoepassing'. Wie is er hier gek? Ondertussen roepen de blockchain pushers dat met private blockchain het probleem van energieverspilling is opgelost. Het is natuurlijk even lachwekkend als waar.
Blockchainaanhangers kunnen tegenwerpen dat private blockchain wel nuttig is om te gebruiken tussen elkaar wantrouwende partijen in een logistieke keten. Ook dat is echter onjuist. We zagen al dat een malicieuze ketenpartij de private blockchain gemakkelijk kan corrumperen door in het geniep extra rekenkracht in te zetten. Wie dat doet loopt daarna echter tegen de lamp omdat alle partijen in de keten in hun legacy systemen ook een eigen administratie bijhouden. 

De grap is dat juist in een logistieke keten, waar partijen zaken doen op basis van afspraken, blockchain – ook private blockchain – geen toegevoegde waarde biedt. De extreem redundante blockchain voegt niets toe aan de redundantie die al bestaat tussen de systemen van de logistieke ketenpartners. En los daarvan is de suggestie dat data in de blockchain waar zijn omdat ze in een blockchain zijn opgeslagen lachwekkend doorzichtig.

Het lijkt er al met al op dat de echte blockchain – de publieke – beperkt blijft tot de kwakkelende cryptowereld. Bedrijfsleven en overheid vluchten in de private blockchain, een afgesloten wereld waarin niets controleerbaar is voor buitenstaanders. Ironisch hoe een ict-concept dat bedrog moet uitbannen zelf verwordt tot een bron van bedrog.

Meer informatie