Promoveren in tijden van corona

15 april 2020

Het verzamelen van data is vaak niet meer mogelijk, thuiswerken is lastig, en er zijn grote zorgen over vertraging, de gevolgen voor de carrière en de promotieplechtigheid zelf. Promovendi delen hun ervaringen met ScienceGuide. Waar afdelingshoofden wachten op een centrale aanpak, verwijzen de VSNU en NWO juist terug naar de afdeling, voor 'maatwerk'. De 'olifant in de kamer' is het gebrek aan extra middelen vanuit OCW. 

Door de coronacrisis kunnen veel onderzoekers hun werk niet voortzetten: veldwerk is niet meer mogelijk, collecties en labs niet meer toegankelijk. Dat is al vervelend als je in vaste dienst bent van een universiteit, maar voor de precaire laag van het wetenschappelijk personeel, in tijdelijk dienstverband, brengt dit extra onzekerheden met zich mee.

Want wat nu als je promotieproject uitloopt maar je vierjarige contract is straks afgelopen voor je proefschrift af is? Wat als je promotor aan je vraagt om je werk buitenshuis voort te zetten, terwijl je onderzoek niet ‘vitaal’ is? ScienceGuide vroeg promovendi naar hun ervaringen over promoveren tijdens de coronacrisis.

Thuiswerkperikelen

In het openbaar, bijvoorbeeld op social media, geven promovendi aan dat thuiswerken ‘best prima’ gaat. Een enkeling zegt thuis zelfs productiever te zijn dan normaal gesproken. Veel anderen geven aan dat de productiviteit thuis door “een kuddetje kinderen totaal gekelderd” is en ook worden krappe appartementen met videobellende partners als stoorzender genoemd Concentratie lijkt de grootste uitdaging in coronatijden. Promovendi maken zich zorgen over alle implicaties van deze crisis. Overbelaste wifi-netwerken en beveiligde werkomgevingen maken het analyseren van data soms onmogelijk.

Promovendi in de laatste ‘schrijffase’ geven aan dat thuiswerken goed gaat– er moest toch al geschreven worden en de data zijn binnen – maar voor enkelen vormt het thuiszitten juist een belemmering in de schrijffase. “Ik ben iemand die van afwisseling houdt, ook qua werkplek. Mijn werk is heel individueel, dus het is heel jammer dat ik geen collega’s meer tegenkom om mee te sparren. Daarnaast kan ik ook veel minder van gedachten wisselen over mijn stuk omdat veel conferenties en presentaties niet door gaan, dat is een gemis voor de onderzoeksinput.”

In een privébericht aan de redactie reageert een promovendus op de openbare reacties: “Ik zag dat er een paar mensen opmerkten dat het schrijven en thuiswerken prima gaat, maar ik wilde nog even inbrengen dat dit sterk afhankelijk is van de thuiswerkplek. Zodat er niet een beeld gaat heersen dat corona enkel impact zal hebben op onderzoekers wier proefschrift verder reikt dan ‘desk research’. Ik denk dat iedere PhD op een eigen manier de gevolgen van corona zal merken.”

Uit het veld geslagen

Voor promovendi die vroeger in de promotiefase zitten, zorgt de crisis voor grotere problemen. Voor sommigen betekent dit vertraging, zo schrijft een beginnende promovendus dat die niet kan beginnen met het verzamelen van de eerste data op scholen. Ook belangrijke internationale projecten vallen in het water en die leveren extra vertraging op omdat ze meer voeten in de aarde hebben of hadden.

Een promovendus die anderhalf jaar werk heeft gehad om voldoende beurzen te krijgen voor een onderzoeksverblijf van drie maanden in de VS is uit het veld geslagen nu deze ervaring na twee weken alweer is afgebroken. Een andere promovendus is wel gebleven in de VS, maar kan daar vanwege gesloten labs weinig uit het verblijf halen. Andersom meldt een buitenlandse promovendus precies hetzelfde probleem in Nederland.

Andere beginnende promovendi zijn voor het verzamelen van data zo afhankelijk van fysiek contact met onderzoeksdeelnemers, dat ook een eerste versoepeling van de maatregelen geen respijt gaan geven. “Ik doe allerlei fysiologische metingen met electroden op het gezicht en de handen, en moet daarvoor mensen aanraken. Ik heb nu twintig van de honderd proefpersonen, nog lang niet genoeg dus. Ik zou eigenlijk deze zomer mijn eerste paper af hebben, maar moet nu andere manieren verzinnen om toch output te leveren. Ik heb nog niks gehoord over mogelijke contractverlenging of compensatie.”

Ook promovendi die werken met proefdieren kijken door de crisis uit op aanzienlijke vertraging. Fokprogramma’s komen tijdelijk stil te liggen, en in sommige Amerikaanse labs worden dierstallen geruimd vanwege de crisis, zo schrijft Science Magazine. Het weer opstarten van experimentele trajecten kan maanden vertraging opleveren.

Onduidelijke berichtgeving

De Algemene Onderwijsbond riep eerder op tot een noodfonds van het kabinet om tijdelijke contracten zoals die van promovendi te kunnen verlengen. Bijna alle promovendi die op de oproep van ScienceGuide reageren, noemen dat ze onzeker zijn over de planning en eventuele verlenging.

Laura Dijkhuizen, voorzitter van de PhD-raad van de Utrechtse Graduate School of Life Sciences, schrijft dat ze een enquête onder de promovendi van de Graduate School heeft afgenomen. Ruim de helft van de promovendi zegt zich veel zorgen te maken over het tijdig afmaken van het project. Ze geven aan dat ze graag willen dat de graduate school hun “informatie over de toekomst en de gevolgen van de crisis” verschaft, en ze verlangen “een lobby om projecten met heel veel vertraging van een verlenging te voorzien”.

meer informatie